Wat is de mens? | Daan Roovers

Mens. Wees mens. Denk als mens’.

Dit was de formulering van Multatuli. Hij beschouwde dat niet als een vanzelfsprekend gegeven, maar zag het als een opdracht aan ons allen: wij, strevende en struikelende wezens.

‘Ik geloof, dat ik geen instinct heb voor heldenmoed en heiligheid. Wat mij interesseert, dat is mens te zijn’, aldus hoofdpersoon dokter Rieux in de weergaloze roman De pest van de Franse schrijver en denker Albert Camus.

Maar wat betekent dat precies: mens zijn? Het is een van de belangrijkste vragen uit de geschiedenis van de filosofie.

Je bent welkom bij Daan Roovers van 27 september tot en met 3 oktober 2020.

Aan de hand van verschillende filosofische auteurs bespreken we tijdens de vijf dagen op Kreta vijf mogelijke antwoorden op de vraag 'wat is mens zijn?'.

  • Zijn we in de eerste plaats denkende wezens (Plato, Arendt)?
  • Zijn wij ons brein (Descartes & Dennett)?
  • zijn we van nature goed (Rousseau)?
  • Zijn we regisseur over ons eigen bestaan (Nietzsche)?
  • Zijn we morele helden (Camus)?

Wie is Daan Roovers?

Daan Roovers is filosoof, docent publieksfilosofie (UvA), programmamaker bij omroep Human. Lees hier meer over Daan Roovers.

Hoe ziet een week met Daan Roovers eruit?

Daan Roovers biedt een mix aan 'sferen'. Iedere dag beginnen we met een 'klassiek' hoorcollege. Maar je leest ook vaak samen een aantal bladzijdes van de filosoof van die dag. Of we luisteren naar muziek, kijken naar een film of documentaire. En natuurlijk is er volop interactie met iedereen. Soms ook gestructureerd in een groepsgesprek over een thema en jouw betrokkenheid bij dat thema.

Weekprogramma


Zondag

16.00 uur: kennismaking met elkaar en Daan Roovers. Een introductie van de week en een korte presentatie over Kreta.
Aansluitend diner op Villa Dio Petres.


Maandag

Thema: Denken is praten met jezelf

9.00 – 13.00 uur: op Villa Dio Petres

Socrates, Kant, Hannah Arendt over denken.
Socrates, de oervader van de filosofie, sprak met burgers op de markt in Athene. Niet om ze wijze lessen te leren, maar om ze zelf aan het denken te zetten. Hij was de eerste denker die de filosofie relevant maakte voor de politiek. Denk is praten met jezelf, zei Immanuel Kant ten tijde van de Verlichting. Hannah Arendt, zeer beïnvloed door zowel Socrates als Kant formuleerde het zo ‘de stille dialoog die tussen mij en mezelf plaatsvindt’. We besteden deze ochtend aan de vraag: Wat is denken? En wat zijn de consequenties van gedachteloosheid?
Lezen: Plato, De allegorie van de grot.

Lunch op eigen gelegenheid

18.00 uur: op Villa Dio Petres
De vertoning van een toepasselijke film of documentaire (waarschijnlijk een film over Hannah Arendt).
Diner op Villa Dio Petres.


Dinsdag

Thema: Ik denk, dus ik ben… mijn brein

9:00 tot 12:45 uur: op Villa Dio Petres

Van Descartes tot Dick Swaab
Met zijn ‘Ik denk, dus ik ben’ heeft Descartes het fundament gelegd voor de moderne wetenschap. Het onderscheiden van lichaam en geest gaf een enorme impuls aan de moderne geneeskunde. Desondanks krijgt Descartes de laatste decennia ervan langs van diezelfde wetenschap. Hij heeft ons, wat ons betreft, helemaal op het verkeerde spoor gezet met zijn ideeën over lichaam en geest, zo stellen enkele hersenwetenschappers. Wat betekenen de ideeen van Descartes nog in een tijd waarin we met moderne meet- en visualisatieapparatuur het brein heel precies in kaart kunnen brengen? Betekent dat ook dat we een andere theorie over het bewustzijn hebben gevormd?
Luisteren: Muziek, klassiek & modern; bekend & onbekend (o.a. Le devins du village, de Beatles, Queen).

12.45 uur: korte video-presentatie over vallei van Katharo en vertrek naar de vallei van Katharo.

13.30 tot 17.00 uur: lunch en nabespreking in de vallei van Katharo.

Katharo
De verstilde vallei van Katharo met en traditioneel Kretenzische lunch en een groepsgesprek.

Diner op eigen gelegenheid (voor zover daar nog behoefte aan is).


Woensdag

Thema: Zijn wij van nature goed?

9.00 uur: vertrek naar de archeologische opgraving van de Dorische stad Lato (4e eeuw voor Chr.)

Lato
De Dorische stad Lato

9.15 - 10.30 uur: college op de trappen van de oude stad Lato.
Rousseau over natuur, cultuur, authenticiteit en opvoeding.
Jean Jacques Rousseau was een provocateur, een briljant stilist maar ook de man die zijn eigen kinderen te vondeling om vervolgens een zeer invloedrijk boek over opvoeding te schrijven. Toch heeft niemand de idealen van natuurlijkheid, spontaniteit en zelfexpressie zo treffend kunnen verwoorden als hij. Onze wereld, de manier waarop wij erover en over onszelf praten zijn diepgaand beïnvloed door Rousseau. En zijn radicaal democratische opvattingen maken hem beslist een van de vaders van ons politieke gedachtegoed, een voorloper van het populisme misschien, en tegelijkertijd een niet te negeren criticus.

10.30 - 13.00 uur: op Villa Dio Petres

Vervolg en kijken: de film ‘Grizzley man’.

13.00 uur: wandeling (15 minuten) naar het restaurant van Maria in Kroustas

14.30 uur: vertrek naar het 'Historic Parc' van Kroustas (30 minuten rijden) voor een wandeling van 1,5 uur. Circa 3.500 jaar geleden stonden hier 250 Minoïsche boerderijen.

bos Kroustas
Het Historic Parc Kroustas.

Diner op eigen gelegenheid.


Donderdag

Thema: Zijn wij in staat tot vrijheid?

9:00 tot 13:00 uur: op Villa Dio Petres

Bildung: alleen sterke benen kunnen de vrijheid dragen.
In de politiek roerige negentiende eeuw ontwikkelde de Duitse filosoof en Minister van Onderwijs Wilhelm von Humboldt het idee van Bildung. Hij wilde mensen, met een prachtig Duits woord ‘freiheitsfähig’ maken. Dat zou je kunnen vertalen met “vrijheidsvaardig”, of beter: tot vrijheid in staat. Door de grote emancipatoire krachten die vrijkwamen tijdens de Franse en de Industriële Revoluties kregen burgers steeds meer mogelijkheden om hun leven zelf in te richten, maar waren ze hier ook toe in staat? Daar wilde Von Humboldt een antwoord op formuleren.
Lezen: Fragment Jonathan Franzen, Vrijheid

13.00 uur: lunch op Villa Dio Petres

14.30 uur: vertrek naar het charmante plaatsje aan zee: Mochlos. Het is heerlijk om daar even te zwemmen of te relaxen.

Mochlos
De Baai van Mochlos

17.00 uur: Een samenspraak op een prachtige plek. Wat betekent vrijheid voor mij? Dit is een vraag die nu, in onze tijd, sterk speelt. Onze mogelijkheden zijn bijna eindeloos, maar dat leidt helaas ook juist vaak tot verlamming en frustratie. We hebben een enorme vrijheid, maar wat doen we er eigenlijk mee? Wat doe jij er mee?

18.30 uur: diner in Mochlos.

Vrijdag

Thema: Geen talent voor heldenmoed

9.00 - 13.00 uur: op Villa Dio Petres

Camus: tussen idealen en bescheidenheid.
In zijn romans, toneelstukken en essays beschrijft Camus de mens in al zijn gestuntel en onhandigheid. In zijn vroege werk is hij vooral geïnteresseerd in de zinloosheid en absurditeit van het bestaan, maar naarmate de jaren vorderen zoekt hij naar een nieuwe fundament voor de ethiek en naar de mogelijkheid van een persoonlijke revolte. Daarbij stelt hij uiteindelijk het individu voorop: elke gebeurtenis, elke handeling of beslissing, elke roman draait uiteindelijk om de mens, ‘het enige schepsel dat weigert te zijn wat het is’. Mens-zijn is bij Camus geen gegeven; het is een opdracht. Maar wat betekent die morele opdracht precies?
Lezen: Fragment Camus, De Pest

13.00 uur: lunch op villa Dio Petres met afscheidsritueel.

Middag vrij

19.00 uur: afscheidsdiner in Kritsa of Agios Nikolaos.


Zaterdag

Na het ontbijt is het programma beëindigd

Maak je belangstelling kenbaar!

Als je als eerste vrijblijvend een e-mail wilt ontvangen als de prijs e.d. bekend zijn, en er geboekt kan worden, stuur dan een mailtje met als onderwerp 'belangstelling voor Daan Roovers' naar